|
|
 |
 |
|
|

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 186
॥ శ్రీః ॥
1.186. అధ్యాయః 186
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
అర్ధరాత్రే పాండవానాం గంగాతీరగమనం॥ 1 ॥ తత్ర స్త్రీభిః సహ జలక్రీడాం కుర్వతా చిత్రరథేన గంధర్వేణ సహ అర్జునస్య యుద్ధం॥ 2 ॥ ఆగ్నేయాస్త్రేణ దగ్ధాదధఃపతితస్య తస్యార్జునేన గ్రహణం॥ 3 ॥ గంధర్వపత్న్యా ప్రార్థితస్య యుధిష్ఠిరస్యాజ్ఞయా గంధర్వమోచనం॥ 4 ॥ గంధర్వప్రార్థనయా ఆగ్నేయాస్త్రపరివర్తనేన తస్మాద్గాంధర్వాస్త్రగ్రహణానుమోదనం॥ 5 ॥ గంధర్వేణ పాండవానాం పురోహితసంపాదనోపదేశః॥ 6 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-186-0x(1059)(8300)
తే ప్రతస్థుః పురస్కృత్య మాతరం పురుషర్షభాః।
సమైరుదఙ్ముకైర్మార్గైర్యథోద్దిష్టం చ భారత॥ 1-186-1(8301)
అహోరాత్రేణాభ్యగచ్ఛన్పాంచాలనగరం ప్రతి।
అభ్యాజగ్ముర్లోకనదీం గంగాం భాగీరథీం ప్రతి॥ 1-186-2(8302)
చంద్రాస్తమయవేలాయామర్ధరాత్రసమాగమే।
వారి చైవానుమజ్జంతస్తీర్థం సోమాశ్రయాయణం। 1-186-3(8303)
ఆసేదుః పురుషవ్యాఘ్రా గంగాయాం పాండునందనాః॥
ఉల్ముకం తు సముద్యంయ తేషామగ్రే ధనంజయః। 1-186-4(8304)
ప్రకాశార్థం యయౌ తత్ర రక్షార్థం చ మహారథః॥
తత్ర గంగాజలే రంయే వివిక్తే క్రీడయన్ స్త్రియః। 1-186-5(8305)
శబ్దం తేషాం స శుశ్రావ నదీం సముపసర్పతాం।
తేన శబ్దేన చావిష్టశ్చుక్రోధ బలవద్బలీ॥ 1-186-6(8306)
స దృష్ట్వా పాండవాంస్తత్ర సహ మాత్రా పరంతపాన్।
విష్ఫారయంధనుర్ఘోరమిదం వచనమబ్రవీత్॥ 1-186-7(8307)
సంధ్యా సంరజ్యతే ఘోరా పూర్వరాత్రాగమేషు యా।
అశీతిభిర్లవైర్హీనం తన్ముహూర్తం ప్రచక్షతే॥ 1-186-8(8308)
విహితం కామచారాణాం యక్షగంధర్వరక్షసాం।
శేషమన్యన్మనుష్యాణాం కర్మచారేషు వై స్మృతం॥ 1-186-9(8309)
లోభాత్ప్రచారం చరతస్తాసు వేలాసు వై నరాన్।
ఉపక్రాంతా నిగృహ్ణీమో రాక్షసైః సహ బాలిశాన్॥ 1-186-10(8310)
అతో రాత్రౌ ప్రాప్నువతో జలం బ్రహ్మవిదో జనాః।
గర్హయంతి నరాన్సర్వాన్బలస్థాన్నృపతీనపి॥ 1-186-11(8311)
ఆరాచ్చ తిష్ఠతాస్మాకం సమీపం నోపసర్పత।
కస్మాన్మాం నాభిజానీత ప్రాప్తం భాగీరథీజలం॥ 1-186-12(8312)
అంగారపర్ణం గంధర్వం విత్త మాం స్వబలాశ్రయం।
అహం హి మానీ చేర్ష్యుశ్చ కుబేరస్య ప్రియః సఖా॥ 1-186-13(8313)
అంగారపర్ణమిత్యేవం ఖ్యాతం చేదం వనం మమ।
అనుగంగం చరన్కామాంశ్చిత్రం యత్ర రమాంయహం॥ 1-186-14(8314)
న కౌణపాః శృంగిణో వా న దేవా న చ మానుషాః।
కుబేరస్య యథోష్ణీషం కిం మాం సముపసర్పథ॥ 1-186-15(8315)
అర్జున ఉవాచ। 1-186-16x(1060)
సముద్రే హిమవత్పార్శ్వే నద్యామస్యాం చ దుర్మతే।
రాత్రావహని సంధ్యాయాం కస్య క్లృప్తః పరిగ్రహః॥ 1-186-16(8316)
భుక్తో వాఽప్యథ వాఽభుక్తో రాత్రావహని ఖేచర।
న కాలనియమో హ్యస్తి గంగాం ప్రాప్య సరిద్వరాం॥ 1-186-17(8317)
వయం చ శక్తిసంపన్నా అకాలే త్వామధృష్ణుమ।
అశక్తా హి రణే క్రూర యుష్మానర్చంతి మానవాః॥ 1-186-18(8318)
పురా హిమవతశ్చైషా హేమశృంగాద్వినిఃసృతా।
గంగా గత్వా సముద్రాంభః సప్తధా సమపద్యత॥ 1-186-19(8319)
గంగాం చ యమునాం చైవ ప్లక్షజాతాం సరస్వతీం।
రథస్థాం సరయూం చైవ గోమతీం గండకీం తథా॥ 1-186-20(8320)
అపర్యుషితపాపాస్తే నదీః సప్త పిబంతి యే।
ఇయం భూత్వా చైకవప్రా శుచిరాకాశగా పునః॥ 1-186-21(8321)
దేవేషు గంగా గంధర్వ ప్రాప్నోత్యలకనందతాం।
తథా పితౄన్వైతరణీ దుస్తరా పాపకర్మభిః।
గంగా భవతి వై ప్రాప్య కృష్ణద్వైపాయనోఽబ్రవీత్॥ 1-186-22(8322)
అసంబాధా దేవనదీ స్వర్గసంపాదనీ శుభా।
కథమిచ్ఛసి తాం రోద్ధుం నైష ధర్మః సనాతనః॥ 1-186-23(8323)
అనివార్యమసంబాధం తవ వాచా కథం వయం।
న స్పృశేమ యథాకామం పుణ్యం భాగీరథీజలం॥ 1-186-24(8324)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-186-25x(1061)
అంగారపర్ణస్తచ్ఛ్రుత్వా క్రుద్ధ ఆనాంయ కార్ముకం।
ముమోచ బాణాన్నిశితానహీనాశీవిషానివ॥ 1-186-25(8325)
ఉల్ముకం భ్రామయంస్తూర్ణం పాండవశ్చర్మ చోత్తరం।
వ్యపోహత శరాంస్తస్య సర్వానేవ ధనంజయః॥ 1-186-26(8326)
అర్జున ఉవాచ। 1-186-27x(1062)
బిభీషికా వై గంధర్వ నాస్త్రజ్ఞేషు ప్రయుజ్యతే।
అస్త్రజ్ఞేషు ప్రయుక్తేయం ఫేనవత్ప్రవిలీయతే॥ 1-186-27(8327)
మానుషానతి గంధర్వాన్సర్వాన్ గంధర్వ లక్షయే।
తస్మాదస్త్రేణ దివ్యేన యోత్స్యేఽహం న తు మాయయా॥ 1-186-28(8328)
పురాఽస్త్రమిమాగ్నేయం ప్రాదాత్కిల బృహస్పతిః।
భరద్వాజాయ గంధర్వ గురుర్మాన్యః శతక్రతోః॥ 1-186-29(8329)
భరద్వజాదగ్నివేశ్య అగ్నివేశ్యాద్గురుర్మమ।
సాధ్విదం మహ్యమదదద్ద్రోణో బ్రాహ్మణసత్తమః॥ 1-186-30(8330)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-186-31x(1063)
ఇత్యుక్త్వా పాండవః క్రుద్ధో గంధర్వాయ ముమోచ హ।
ప్రదీప్తమస్త్రమాగ్నేయం దదాహాస్య రథం తు తత్॥ 1-186-31(8331)
విరథం విప్లుతం తం తు స గంధఱ్వం మహాబలః।
అస్త్రతేజఃప్రమూఢం చ ప్రపతంతమవాఙ్ముఖం॥ 1-186-32(8332)
శిరోరుహేషు జగ్రాహ మాల్యవత్సు ధనంజయః।
భ్రాతౄన్ప్రతి చకర్షాథ సోఽస్త్రపాతాదచేతసం॥ 1-186-33(8333)
యుధిష్ఠిరం తస్య భార్యా ప్రపేదే శరణార్థినీ।
నాంనా కుంభీనసీ నామ పతిత్రాణమభీప్సతీ॥ 1-186-34(8334)
గంధర్వ్యువాచ। 1-186-35x(1064)
త్రాయస్వ మాం మహాభాగ పతిం చేమం విముంచ మే।
గంధర్వీ శరణం ప్రాప్తా నాంనా కుంభీనసీ ప్రభో॥ 1-186-35(8335)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 1-186-36x(1065)
యుద్ధే జితం యశోహీనం స్త్రీనాథమపరాక్రమం।
కో నిహన్యాద్రిపుం తాత ముంచేమం రిపుసూదన॥ 1-186-36(8336)
అర్జున ఉవాచ। 1-186-37x(1066)
జీవితం ప్రతిపద్యస్వ గచ్ఛ గంధర్వ మా శుచః।
ప్రదిశత్యభయం తేఽద్య కురురాజో యుధిష్ఠిరః॥ 1-186-37(8337)
గంధర్వ ఉవాచ। 1-186-38x(1067)
జితోఽహం పూర్వకం నామ ముంచాంయంగారపర్ణతాం।
యశోహీనం న చ శ్లాఘ్యం స్వం నామ జనసంసది॥ 1-186-38(8338)
సాధ్విమం లబ్ధవాఁల్లాభం యోఽహం దివ్యాస్త్రధారిణం।
గాంధర్వ్యా మాయయేచ్ఛామి సంయోజయితుమర్జునం॥ 1-186-39(8339)
అస్త్రాగ్నినా విచిత్రోఽయం దగ్ధో మే రథ ఉత్తమః।
సోఽహం చిత్రరథో భూత్వా నాంనా దగ్ధరథోఽభవం॥ 1-186-40(8340)
సంభృతా చైవ విద్యేయం తపసేహ మయా పురా।
నివేదయిష్యే తామద్య ప్రాణదాయ మహాత్మనే॥ 1-186-41(8341)
సంస్తంభయిత్వా తరసా జితం శరణమాగతం।
యో రిపుం యోజయేత్ప్రాణైః కల్యాణం కిం న సోఽర్హతి॥ 1-186-42(8342)
చాక్షుషీ నామ విద్యేయం యాం సోమాయ దదౌ మనుః।
దదౌ స విశ్వావసవే మమ విశ్వావసుర్దదౌ॥ 1-186-43(8343)
సేయం కాపురుషం ప్రాప్తా గురుదత్తా ప్రణశ్యతి।
ఆగమోఽస్యా మయా ప్రోక్తో వీర్యం ప్రతినిబోధ మే॥ 1-186-44(8344)
యచ్చక్షుషా ద్రష్టుమిచ్ఛేత్రిషు లోకేషు కించన।
తత్పశ్యేద్యాదృశం చేచ్ఛేత్తాదృశం ద్రష్టుమర్హతి॥ 1-186-45(8345)
ఏకపాదేన షణ్మాసాన్స్థితో విద్యాం లభేదిమాం।
అనునేష్యాంయహం విద్యాం స్వయం తుభ్యం వ్రతే కృతే॥ 1-186-46(8346)
విద్యయా హ్యనయా రాజన్వయం నృభ్యో విశేషితాః।
అవిశిష్టాశ్చ దేవానామనుభావప్రదర్శినః॥ 1-186-47(8347)
గంధర్వజానామశ్వానామహం పురుషసత్తమ।
భ్రాతృభ్యస్తవ తుభ్యం చ పృథగ్దాతా శతం శతం॥ 1-186-48(8348)
దేవగంధర్వవాహాస్తే దివ్యవర్ణా మనోజవాః।
క్షీణాక్షీణా భవంత్యేతే న హీయంతే చ రంహసః॥ 1-186-49(8349)
పురా కృతం మహేంద్రస్య వజ్రం వృత్రనిబర్హణం।
దశధా శతధా చైవ తచ్ఛీర్ణం వృత్రమూర్ధని॥ 1-186-50(8350)
తతో భాగీకృతో దేవైర్వజ్రభాగ ఉపాస్యతే।
లోకే యశోధనం కించిత్సైవ వజ్రతనుః స్మృతా॥ 1-186-51(8351)
వజ్రపాణిర్బ్రాహ్మణః స్యాత్క్షత్రం వజ్రరథం స్మృతం।
వైశ్యా వై దానవజ్రాశ్చ కర్మవజ్రా యవీయసః॥ 1-186-52(8352)
క్షత్రవజ్రస్య భాగేన అవధ్యా వాజినః స్మృతాః।
రథాంగం వడబా సూతే శూరాశ్చాశ్వేషు యే మతాః॥ 1-186-53(8353)
కామవర్ణాః కామజవాః కామతః సముపస్థితాః।
ఇతి గంధర్వజాః కామం పూరయిష్యంతి మే హయాః॥ 1-186-54(8354)
అర్జున ఉవాచ। 1-186-55x(1068)
యది ప్రీతేన మే దత్తం సంశయే జీవితస్య వా।
విద్యాధం శ్రుతం వాఽపి న తద్గంధర్వ రోచయే॥ 1-186-55(8355)
గంధర్వ ఉవాచ। 1-186-56x(1069)
సంయోగో వై ప్రీతికరో మహత్సు ప్రతిదృశ్యతే।
జీవితస్య ప్రదానేన ప్రీతో విద్యాం దదామి తే॥ 1-186-56(8356)
త్వత్తోఽప్యహం గ్రహీష్యామి అస్త్రమాగ్నేయముత్తమం।
తథైవ యోగ్యం బీభత్సో చిరాయ మరతర్షభ॥ 1-186-57(8357)
అర్జున ఉవాచ। 1-186-58x(1070)
త్వత్తోఽస్త్రేణ వృణోంయశ్వాన్సంయోగః శాస్వతోఽస్తునౌ।
సఖే తద్బ్రూహి గంధర్వ యుష్మభ్యో యద్భయం భవేత్॥ 1-186-58(8358)
కారణం బ్రూహి గంధర్వ కిం తద్యేన స్మ ధర్షితాః।
యాంతో వేదవిదః సర్వే సంతో రాత్రావరిందమాః॥ 1-186-59(8359)
గంధర్వ ఉవాచ। 1-186-60x(1071)
అనగ్నయోఽనాహుతయో న చ విప్రపురస్కృతాః।
యూయం తతో ధర్షితాః స్థ మయా వై పాండునందనాః॥ 1-186-60(8360)
`యక్షరాక్షసగంధర్వపిశాచపతగోరగాః।
ధర్షంతి నరవ్యాఘ్ర న బ్రాహ్మణపురస్కృతాన్॥ 1-186-61(8361)
జానతాపి మయా తస్మాత్తేజశ్చాభిజనం చ వః।
ఇయమగ్నిమతాం శ్రేష్ఠ ధర్షితా వై పురాగతిః॥ 1-186-62(8362)
కో హి వస్త్రిషు లోకేషు న వేద భరతర్షభ।
స్వైర్గుణైర్విస్తృతం శ్రీమద్యశోఽగ్ర్యం భూరివర్చసాం'॥ 1-186-63(8363)
యక్షరాక్షసగంధర్వాః పిశాచోరగదానవాః।
విస్తరం కురువంశస్య ధీమంతః కథయంతి తే॥ 1-186-64(8364)
నారదప్రభృతీనాం తు దేవర్షీణాం మయా శ్రుతం।
గుణాన్కథయతాం వీర పూర్వేషాం తవ ధీమతాం॥ 1-186-65(8365)
స్వయం చాపి మయా దృష్టశ్చరతా సాగరాంబరాం।
ఇమాం వసుమతీం కృత్స్నాం ప్రభావః సుకులస్య తే॥ 1-186-66(8366)
వేదే ధనుషి చాచార్యమభిజానామి తేఽర్జున।
విశ్రుతం త్రిషు లోకేషు భారద్వాజం యశస్వినం॥ 1-186-67(8367)
`సర్వవేదవిదాం శ్రేష్ఠం సర్వశస్త్రభృతాం వరం।
ద్రోణమిష్వస్త్రకుశలం ధనుష్యహ్గిరసాం వరం॥' 1-186-68(8368)
ధర్మం వాయుం చ శక్రం చ విజానాంయశ్వినౌ తథా।
పాండుం చ కురుశార్దూల షడేతాన్కురువర్ధనాన్।
పితౄనేతానహం పార్థ దేవమానుషసత్తమాన్॥ 1-186-69(8369)
దివ్యాత్మానో మహాత్మానః సర్వశస్త్రభృతాం వరాః।
భవంతో భ్రాతరః శూరాః సర్వే సుచరితవ్రతాః॥ 1-186-70(8370)
ఉత్తమాం చ మనోబుద్ధిం భవతాం భావితాత్మనాం।
జానన్నపి చ వః పార్థ కృతవానిహ ధర్షణాం॥ 1-186-71(8371)
స్త్రీసకాశే చ కౌరవ్య న పుమాన్క్షంతుమర్హతి।
ధర్షణామాత్మనః పశ్యన్బ్రాహుద్రవిణమాశ్రితః॥ 1-186-72(8372)
నక్తం చ బలమస్మాకం భూయ ఏవాభివర్ధతే।
యతస్తతో మాం కౌంతేయ సదారం మన్యురావిశత్॥ 1-186-73(8373)
సోఽహం త్వయేహ విజితః సంఖ్యే తాపత్యవర్ధన।
యేన తేనేహ విధినా కీర్త్యమానం నిబోధ మే॥ 1-186-74(8374)
బ్రహ్మచర్యం పరో ధర్మః స చాపి నియతస్త్వయి।
యస్మాత్తస్మాదహం పార్థ రణే।ఞస్మి విజితస్త్వయా॥ 1-186-75(8375)
యస్తు స్యాత్క్షత్రియః కశ్చిత్కామవృత్తః పరంతప।
నక్తం చ యుధి యుధ్యేత న స జీవేత్కథంచన॥ 1-186-76(8376)
యస్తు స్యాత్కామవృత్తోఽపి పార్థ బ్రహ్మపురస్కృతః।
జయేన్నక్తంచరాన్సర్వాన్స పురోహితధూర్గతః॥ 1-186-77(8377)
తస్మాత్తాపత్య యత్కించిన్నృణాం శ్రేయ ఇహేప్సితం।
తస్మిన్కర్మణి యోక్తవ్యా దాంతాత్మానః పురోహితాః॥ 1-186-78(8378)
వేదే షడంగే నిరతాః శుచయః సత్యవాదినః।
ధర్మాత్యాగః కృతాత్మానః స్యుర్నృపాణాం పురోహితాః॥ 1-186-79(8379)
జయశ్చ నియతో రాజ్ఞః స్వర్గశ్చ తదనంతరం।
యస్య స్యాద్ధర్మవిద్వాగ్మీ పురోధాః శీలవాఞ్శుచిః॥ 1-186-80(8380)
లాభం లబ్ధుమలబ్ధం వా లబ్ధం వా పరిరక్షితుం।
పురోహితం ప్రకుర్వీత రాజా గుణసమన్వితం॥ 1-186-81(8381)
పురోహితమతే తిష్ఠేద్య ఇచ్ఛేద్భూతిమాత్మనః।
ప్రాప్తుం వసుమతీం సర్వాం సర్వశః సాగరాంబరాం॥ 1-186-82(8382)
న హి కేవలశౌర్యేణ తాపత్యాభిజనేన చ।
జయేదబ్రాహ్మణః కశ్చిద్భూమిం భూమిపతిః క్వచిత్॥ 1-186-83(8383)
తస్మాదేవం విజానీహి కురూణాం వంశవర్ధన।
బ్రాహ్మణప్రముఖం రాజ్యం శక్యం పాలయితుం చిరం॥ ॥ 1-186-84(8384)
ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి చైత్రరథపర్వణి షడశీత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 186 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-186-3 సోమాశ్రయశ్చంద్రధరో రుద్రస్తస్య స్థానం సోమాశ్రయాయణం॥
1-186-8 పూర్వరాత్రాగమేషు పశ్చిమాయాం దిశి అర్ధాస్తమితార్కమండలరూపా యా సంధ్యా సంరజ్యతే రక్తా భవతి తస్యాం ముహూర్తం ప్రస్థానకాలమశీతిభిర్లవైర్నిమేషార్ధైర్హీనం ప్రచక్షతే॥
1-186-9 తదేవ ముహూర్తం యక్షాదీనాం కర్మచారేషు విహితమన్యన్మనుష్యాణాం కర్మచారేషు స్మృతమిత్యన్వయః।
సంధ్యాయామశీతిలవోపరి రాత్రౌ యక్షాదీనామేవ సంచారకాలః అన్యదహర్మనుష్యాణామిత్యర్థః॥
1-186-15 శృంగిణః అభిచారికాః॥
1-186-21 ఏకవప్రా ఏకమాకాశరూపం వప్రం యస్యాః సా॥
1-186-36 స్త్రీ నాథో రక్షితా యస్య తం॥
1-186-38 అంగారవద్భాస్వరం దుఃస్పర్శం చ పర్ణం వాహనం రథో యస్య సోఽంగారపర్ణస్తస్య భావస్తత్తాం॥
1-186-41 క్షీణాశ్చాఽక్షీణాశ్చ క్షీణాక్షీణాః వృద్ధాస్తరుణా వా ఏతే న భవంతి రంహసో వేగాచ్చ న హీయంతే ఇతి నకారానుషంగేణ యోజ్యం। క్షీణే క్షీణే ఇతి ఘ. పాఠః॥
1-186-51 తస్య భాగః పృథగ్భూతః సర్వైర్భూతైదపాస్యతే ఇతి ఙ. పాఠః॥
1-186-52 వజ్రపాణిః పాణిః వజ్రం యస్య స। ఏవమేవ వజ్రరథమిత్యపి॥
1-186-53 రథాంగం చ తథా సూతో ధనుశ్చ భరతర్షభ ఇతి ఙ. పాఠః॥
1-186-57 తథైవ సఖ్యం బీభత్సో ఇతి ఙ. పాఠః॥
1-186-58 అస్త్రేణాస్త్రం వృణే త్వత్తః యద్భయం త్యజేత్ ఇతి ఙ. పాఠః॥
1-186-60 అనగ్నయో దారహీనత్వాత్। అనాహుతయః సమావృతత్వాత్।
ఆశ్రమవింశేషహీనో బ్రాహ్మణో ధర్షణీయ ఇత్యర్థః॥
1-186-76 కాయవృద్యః కృతదారః॥
1-186-81 లాభం లబ్ధవ్యం ధనం।
అలబ్ధస్య చ లాభాయ లబ్ధస్య పరిరక్షణే ఇతి ఙ. పాఠః॥
షడశీత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 186 ॥

|
 శ్లోకాలు.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|